A ponte vella

Haberá alguén na nosa cidade que inda non teña visitado alomenos unha vez na súa vida o Museo Provincial de Pontevedra? De ser así, a partires de agora terá unha excusa máis para facerlle unha visita, porque dende a pasada semana, o Museo de Pontevedra ampliou a súa oferta expositiva coa adquisición de 120 debuxos orixinais de Alfonso Daniel Castelao, debuxos que empregou para ilustra-lo seu libro As cruces de pedra na Bretaña, e que foron feitos polo polifacético artista na súa visita á Bretaña (Breizh) aló polo ano 1929, nunha viaxe có obxecto de investiga-los cruceiros de pedra do "outro" finisterre atlántico.  Con esta nova proposta amplíase a sala adicada ao insigne debuxante e político galego no museo da nosa cidade, sala ésta que foi remodelada non hai moito coa inclusión de novas pinturas e agora tamén estes novos debuxos feitos no ano 1929 na Bretaña, á volta desta viaxe Castelao publicou As cruces de pedra na Bretaña e As cruces de pedra na Galiza.

É de supor que nun curto periodo de tempo, estes debuxos estarán expostos para todo aquel que lles queira botar unha ollada. Noraboa tanto á Deputación de Pontevedra coma ao Museo de Pontevedra por tan importante adquisición, desta maneira a nosa cidade convértese na depositaria da maior parte do legado do insigne patriota galego.

chuzame

Xa se chamen lumes, fogueiras ou cacharelas, son as verdadeiras protagonistas desta noite máxica, a véspera do dia máis longo do ano, que coincide có solsticio do verán, un rito céltico que perviveu ao longo dos séculos, un dos máis arraigados na nosa terra e que comeza despois da cea, cando a xente xúntase ao seu redor a falar, cantar ou choutar por riba do lume purificador.

Dende pequeno sempre acollin gratamente a idea de ir olla-las cacharelas da nosa cidade, ou máis ben dos arredores, adoitaba ir cós meus pais e  gostaba do feito de choutar por riba delas, lémbrome da inmensa fogueira que se facia, e coido que inda se segue a facer na Barca (Poio) ou a que se facia tamén en beiramar antes de que se urbanizase a avenida do Uruguai, algunha tamén tiñan no barrio de Campolongo, hoxe adoito ir a olla-la fogueira de A Seca, en Poio, cacharela que reune a moitísima xente ao seu redor e na que, ademais de desfrutar da sardiñada, puiden desfrutar nestes últimos anos dalgunha que outra representación teatral nun marco incomparable, diante do mar. Tamén nos arredores de Pontevedra, en lugares coma Mourente ou Lérez séguense a face-las trasnadas cotiáns nesta noite, como roubar carros ou levar cancelas das casas, que logo aparecen nos rincóns máis insospeitados, sen ir máis lonxe, hai dous anos apareceu un carro do País na rotonda da ponte dos "tirantes". Este ano, esta máxica noite celebrareina na parroquia de Lérez, na casa duns familiares, sempre que o tempo acompañe claro.
     Por último, non debemos esquece-lo ritual das "herbas de san Xoán", herbas que hai que deixar en auga para lava-la cara á mañá seguinte e asi escorrenta-los malos espíritos, tradicións estas que cómpre conservar polo seu simbolismo, inda que non sexamos moi creentes, senón lembrade que estes ritos foron cristianizados pero na súa orixe foron célticos e polo tanto paganos.

     Na noite de San Xoán, bebe viño e come pan.

chuzame

Ou iso semella despois do manifestado a pasada semana pola Real Academia da Língua Galega, pois segundo eles o único termo oficial para referirnos á nosa comunidade autónoma ou nacionalidade histórica (que non rexión) será o de Galicia. Teño lido moito estes dias no tocante a este tema, que descubrín da man de Sísar, un blogueiro de Pontevedra.

Poderian escreberse rios de tinta falando do pros ou dos contras de chamarlle dunha ou outra maneira a Galiza, pero nin son lingüista nin tampouco teño gañas de enfrascarme agora en discusións, que como desafortunadamente calificou outro blogueiro pontevedrés, -no le importan al populacho-. Coido que si lle importan inda que non serei eu quén rompa unha lanza en favor dun ou doutro termo, máis o que si teño claro é, que como galegofalante emprego o termo Galiza por respecto á nosa historia e non por un ancello de sermos diferentes aos demais, como teño lido nalgún artigo. Se Galiza xa se empregaba no medievo, quén é a Real Academia Galega para non recoñecelo como válido aludindo a que é o termo máis empregado pola povoación nos derradeiros séculos, periodo éste cunha clara influencia do idioma castelán. ¿un País pode ter dous nomes en dúas línguas co-oficiais? pois por suposto que si, sen ir máis lonxe, -e posto que estiven ali hai un par de semanas-, fixádevos no caso irlandés, un país onde conviven dous idiomas oficiais, irlandés e inglés, Ireland é o topónimo empregado en inglés e Éire ou Poblacht na Éireann en irlandés gaélico, e alí non teñen nengún tipo de problema, o mesmo acontece con Alba=Escocia e moitos casos máis. Se o galego e o portugués proceden dun tronco común, ¿porqué en Portugal empregan o termo Galiza e os galegos teremos que emprega-lo termo Galicia de forma oficial unicamente?, considero moi inxusta esta decisión dun organismo que, deberia ter coma principal obxectivo o de xungui-las diferentes correntes a prol dunha ou doutra norma ortográfica que temos en Galiza, para asi acada-lo arelado consenso e facer máis forte o noso idioma, un presente tal e como o estamo-lo a ter non augura un futuro esperanzador para o galego.

Polo tanto, eu estou dacordo en que se empreguen oficialmente o termo Galiza para o idioma galego e o termo Galicia para o idioma castelán e plantexo tamén a seguinte cuestión. Se a única maneira -establecida por lei- que hai para referirse á toponimia galega é en galego, ¿Cal sería entón o vocablo a empregar para referirnos ao nome do noso País? penso que por esta regla de tres claramente teria que ser Galiza.

chuzame

Chegou o dia agardado durante moito tempo, non vou dicir que toda a vida pero si algúns cantos anos, no mediodia de hoxe embarcamos rumbo á illa esmeralda, ali agárdannos catro dias que prometen ser moi intensos, a cidade de Dublín e mailos seus arredores teñen moitos atractivos e haberá que andar lixeiro para poder olla-lo todo. En principio e se as previsións son acertadas, agardamos poder visitar o Castelo de Dublín, a sede do Parlamento Irlandés, o Trinity College, a Catedral de San Patricio, o museu Dublinia, o Temple Bar, a cervexeria St. James's Brevery (a fábrica de Guinness) e facer unha escapada ao condado de Wicklow e visitar Glendalough, unha pequena vila fundada por San Kevin a finais do século V, atópase dentro dun parque nacional e é unha paraxe de altísimo nivel ecolóxico e histórico. Polo que puiden ollar estes dias o tempo semella que acompañará nos dias que estaremos aló, asi ben non haberá un sol tremendo -cousa pouco probable en Irlanda- estará alomenos despexado e non choverá, que sempre é de agradecer, imos ben pertrechado de cámaras para non deixarnos nada atrás, asi que á volta da viaxe compartirei con vós algunhas das fotos que traiamos.

Nada máis, por aqui supoño que todo seguirá igual estes dias, agardo levar unha sorpresa á volta e que o Pontevedra C.F. acadara un bo resultado en Ceuta, pero tamén confio en coñece-lo resultado alá mesmo, xa que os meus informantes non me defraudarán...jajaja.

Brindarei por elo e por vós cunha pinta de Guinness.

Slainte !!

chuzame

A pasada fin de semana achegueime a Cuspedriños, unha aldea do concello de Cotobade, as poucos quilómetros de Pontevedra, e por se algún de vós pensa que estou a contar un conto, direivos que Cuspedriños é tan real como o Quinto Pino (A Coruña). Éste foi o seu segundo ano que se celebraba, e puiden comprobar persoalmente que a recuperación dunha das feiras de gando máis importantes desta zona foi todo un éxito, celebrábase aló polo mes de Nadal e nos seus pendellos un podia desgustar calqueira produto gastronómico, dende chourizos, callos ou calqueira postre, até viños e licores de todo tipo, paseando por aquel mercado que se asemellaba moito ao que se facia aló polos anos 60, onde os tratantes de gando vendian bois, cabalos, ovellas ou carneiros. Na feira habia moita xente ataviada con roupas da época, incluso puiden subir a unha reliquia do transporte colectivo, un autobús propiedade da empresa Cuiña e que databa coido que do ano 1956, unha marabilla. Por suposto e como non podían faltar, ademais da gastronomía tamén participaron os artesáns do coiro e mesmo de instrumentos musicais tradicionais, alí estaban os luthiers de Os Alegres de Pontevedra, cós seus charrascos, pandeiretas e bombos ao carón das zocas e das figuras de forxa fermosamente elabouradas.

En resumo, un domingo para desfrutar en compaña, tomando un viño e unha ración do polbo á feira nun ambente de festa e de alta montaña, segundo puiden comprobar no programa que repartían, o sábado houbo guateque pola noite e o domingo diversas actividades para os máis cativos. A feira de Cuspedriños foi recuperada pola concelleira nacionalista Lina Garrido, a encargada da área de Promoción Económica e Turismo do Concello de Cotobade e coa colaboura da Conselleria de Medio Rural,  que todo hai que dicilo.

Para o vindeiro ano achegádevos por alí, seguro que non vos defraudará.

chuzame

Non vaiades pensar que estamos nun concurso deses da televisión, aqui non temos nin caixas máxicas, nin paneis a descubrir, nin tan sequera letras coas que formas palabras, este suxerente título (suxerente alomenos para min) ven a colación da pregunta que vos facia neste post de primeiros de marzo. Algún de vós andivo moi ben encamiñado ao dar a resposta, Ulmo de Arxila e Carmiña deron no cravo ao falar de Èire (Irlanda), Deisler sabedor da miña afección pola boa cervexa tamén estivo acertado, Andrés fíxose o longuis pero ben sabia de antemán a onde ia ir, o que pasa é que soubo mante-la intriga até o final.

Pois si ilustres visitantes da miña humilde morada na internet, a resposta correcta é Irlanda, a vella illa esmeralda tamén chamada Èire en língua gaélica será a afortunada en desfrutar da presenza de dous galegos que van aló á aventura, máis que nada porque non temos nin papa idea de inglés, e moito menos de gaélico irlandés, en galego supoño que será todavia máis complicado facerme entender. Viaxamos concretamente á súa capital Dublín (Baile Átha Cliath), traducido como Estanque negro, atópase na beira do rio Leffey, cidade fundada orixinalmente como centro do comercio vikingo de escravos e que ven sendo a capital da República de Irlanda dende a Idade Media. Viaxamos cunha das dúas compañias irlandesas de low cost, concretamente con Aer Lingus -se alguén se fixou na foto do anterior post xa veria nela unha boa pista- e a nosa intención é visitar todo o que poidamos en catro dias, principalmente o Trinity College (Book of Kells), o Castelo de Dublín, a Igrexa de San Patricio (patrón de Irlanda), o Temple Bar e por suposto a St James's Gate Brewery, a fábrica da cervexa stout por excelencia, onde se atopa a Guinness Storehouse, da que por suposto haberá un capítulo aparte.

Pois nada, en menos dun mes atoparémonos de camiño a unha das sete nacións celtas, agardemos desfrutar intensamente desta viaxe da que prometemos contarvos detalles á volta.

Slàinte !!

chuzame

Puido ser un dia tal que hoxe, primeiro de Maio e dia da festividade celta de Beltaine, cando os nosos antergos castrexos cruzaron en barca o mar que separa a nosa terra da verde Èire para conquistala. Segundo contan as crónicas do Leabhar Ghabhala, a tribo dos milesiáns conquistaron a illa de Irlanda para venga-la morte de Ith, un dos fillos de Breogán -o rei celta de Galiza-, o cal dende a torre construida polo seu pai en Brigantia, a que viria sendo a actual cidade de A Coruña, divisara a illa ao lonxe e viaxara ata ela para loitar coa tribu dos Tuatha de Dannan e conquistala. Segundo a información aportada por diversos estudos esta teoria recollida no libro das invasións poderia ser certa. Segue a crónica contándonos que o dia da festividade do deus Bel (Beltaine), chegaron Mil e os seus oito fillos e noras á desembocadura do rio Kenmare acompañadas por trinta e seis embarcacións de coiro, cada unha coa súa guarnición de soldados e có seu xefe de clan, loitaron encarnizadamente contra a tribo dos Tuatha de Danann, o povo da deusa Danu -os habitantes da illa-, conta tamén a lenda que a desputa foi nobre e valerosa, que ámbolos dous druidas de cada bando empregaron feitizos e invocacións máxicas e que a loita rematou tras varias batallas coa victoria dos milesiáns vidos dende terras galegas, a tribo de Dana agochouse entón baixo a superficie da terra. Séguenos a contar o relato que foron os mesmos milesiáns os que lle puxeron nome a esta nova terra conquistada, e que despois de negocialo coas tres deusas pertencentes á tribo dos Tuatha de Dannan (Banba, Fodla e Ériu) elexiron o nome de esta última na súa forma xenitiva, Erinn, para bautizala nova illa.

Hoxendia, a festividade de Beltaine é un dia de ledicia e diversión, na nosa cidade de Pontevedra temos un bo exemplo tódolos anos na praza da Ferreria onde se celebra a festa dos Maios, un evento moi participativo e con moitísima sona en todo o territorio galego.

Que desfrutedes e participedes do dia.

chuzame

Moitos dos meus veciños de Pontevedra, posiblemente non lembrarán a figura de Bibiano Fernández Osorio-Tafall (1902-1990), sirvan pois estas letras coma unha breve semblanza da súa persoa e da súa vida. 

Osorio-Tafall foi alcalde da nosa cidade alá polo ano 1930 cando militaba na ORGA, en tempos da II República, foi tamén un importante impulsor do noso estatuto de autonomia no ano 1936, este ilustre galeguista que chegou a ser deputado nas Cortes dúas veces, no ano 1931 e 1936, presidiu a Deputación de Pontevedra e chegou a ser subsecretario xeral da O.N.U. Era doutor en Ciencias Naturais e catedrático na mesma materia nun instituto de Pontevedra, foi un militante republicano comprometido coa súa causa e por mór diso, e logo da derrota do seu bando na Guerra Civil Española, exiliouse en México onde tamén chegou a ser mestre na súa Universidade Autónoma e no Instituto Politécnico Nacional, incorporouse ás Nacións Unidas no ano 1948, posto desde o cal levou a cabo as operacións de pacificación no Congo e no conflicto de Chipre, xubilouse como sub-secretario xeral da organización. Posteriormente, e unha vez rematado o rexime franquista, foi convidado por Adolfo Suárez a participar no primeiro periodo da Autonomia galega, oferta que rexeitou.

Penso que é importante coñece-la nosa historia, a recente e a pasada, e Osorio-Tafall foi unha persoa moi importante da nosa historia local e colectiva, alcalde da nosa cidade aos 28 anos, chegou a ser o funcionario do Estado Español con máis alto rango nas institucións internacionais e un emblema do antifeixismo internacional, asi coma un dos persoeiros máis relevantes do século XX. Se tedes curiosidade pola súa vida, hai un video editado pola Deputación de Pontevedra e titulado "As claves do enigma, Tafall entre tres mundos" que describe a vida deste home no convulso e violento momento que lle tocou vivir.

chuzame

Bretagne, mòn amour !! 

Unha das miñas afeccións dende sempre foi viaxar, asi ben é verdade que nin puiden facelo tanto coma quixera nin tampouco aos lugares que arelaba, sen ir máis lonxe o ano pasado fun a México e ésta foi a primeira vez que subin nun avión, para ter trinta e tantos non está mal, eu sempre fun máis de ir en coche a tódolos lados. Dende hai moitos anos que son afeccionado á musica e á cultura de orixe céltico, e as miñas preferencias en canto a viaxes se decantan por facer o que eu din por chamar "a tríada celta", Escocia (Alba), Irlanda (Èire) e a Bretaña francesa, chamada (Breizh) en brezoneg, a língua dos bretóns.

Bretaña é unha rexión administrativa do Estado Francés e sitúase coma nós no noroeste do mapa, dende hai unha chea de anos son un namorado desta terra, da súa música e maila súa historia e tradicións, a antiga Armórica ten na súa música un dos seus principais elementos diferenciativos e identificativos, hai anos que levo escoitando ao magnífico harpista Alan Stivell, tamén ao que din é o futuro da música bretona, Dan Ar Braz e aos fantásticos Tri yann, un grupo que enche estadios alí por onde pasa. Os instrumentos máis representativos do folclore bretón son a biniu koz (gaita ou cornamusa) e a bombarda (unha especie de oboe), as bandas de gaitas bretonas ou bagad's empregan principalmente estes dous instrumentos acompañados das caixas de "alta tensión" e de bombos, téñoas visto moitas veces no Festival do Mundo Celta de Ortigueira, sempre acompañadas dos bailaríns bretóns que no seu País se xuntan nas "festòu-noz" (festas diurnas) ou "festòu-deiz (festas diurnas) a bailar de ganchete. Un elemento común aos galegos son os "aturuxos" é mailo fenómeno do "kan ha diskan", que viria sendo unha cousa semellante á "regueifa" galega, un vai falando/cantando e outro vaille contestando de semellante maneira. Aqui vos deixo un tema de Dan Ar braz e Alan Stivell, chámase "Pop plinn" e nela podedes ver, ademais de a estes dous grandes artistas bretóns, varios dos elementos característicos da música bretona, as bombardas dunha bagad, unha harpa celta e á xente bailando de "ganchete", desfrutade do video, eu agardo podelo facer en directo un verán destes no Festival Intercéltico de Lorient, un festival no que participan miles de artistas e congrega a máis de un millón de visitantes, cada ano o adican a unha nación celta, o ano de Galiza foi hai un par de edicións, o vindeiro 2008 será o turno de (Cymru) o País de Gales.

chuzame

Lémbrome de pequeno, hai xa uns cantos anos daquela, xogar polas tardes de semana cós amigos na Alameda, entre tantos xogos dos que desfrutabamos de rapaces estaba o do trompo, xa daquela era algo case en desuso, e máis no meu caso que vivo na cidade, como dicia, levábase máis o tema das "bolas" ou canicas, do "pincho", tamén xogar ás chapas e por suposto o fútbol. Lémbrome de ter un trompo de buxo, moi forte, para os entendidos, os de madeira de buxo eran dos máis duros que habia,  tamén de ter perdido algún apostando cós amigos que xogaban moito mellor ca min, e de escachar algún contra o chan por non xogar na terra e ir de "listo" a tiralo no formigón ou na pedra. Hoxe lémbrome de todo iso porque este fin de semana é o San Martiño e tamén se celebra a terceira edición do "Dia do peón", o colectivo Brinquedia, a rede galega do xogo trdicional, organizou actos en moitos colexios de Galiza para que os nosos rapaces e rapazas non esquezan, que nun tempo no que non habia play-station nin ordenadores, todos xogabamos na rúa.

chuzame

Algún de vós se preguntará o porqué dese festivo o vindeiro xoves, a explicación é moi sinxela, ese dia celébrase o dia de defuntos e para os namorados da cultura céltica coma min o Samain (Samahín en gaélico) , ésta era unha festividade pagana, a noite do 31 de Outubro era o fin de ano para os povos celtas, entre eles Galiza, tamén é a festa en honra aos defuntos marcando a transición do solsticio de outono ao de inverno. A festa do Samain era a máis importante do periodo pre-cristián, nesta data acendíanse lumes sagrados frotando pónlas de serbal e teixo, con elas quentábanse as lareiras  de tódalas casas, tamén era costume a de baleira-las cabazas (antes disto empregáronse nabos) para colocarlles dentro candeas que logo se colocaban nos cruces, nas portas das casas e en infinidade de lugares, esta tradizón inda se mantén viva no noso País na chamada "Noite dos calacús", noite da que teño participado algunha vez e da que vos recomendo tamén desfrutar, concretamente en Vilaboa, perto de Pontevedra, tedes unha festa dos calacús tódolos anos na taberna galega "A casa dos druidas", non sei se inda seguén con esa "oferta", pero ao que chegara á festa cunha cabaza decorada regalábanlle unha consumición, esa noite xúntase moita xente a celebra-la noite de defuntos, hai música en vivo e queimada. Convén non trabucar a noite dos calacús ou celebración do Samahin celta coa máis recente noite de Halloween que tanto se puxo de moda, sobre todo nas cidades, a noite de Halloween puido ser exportada aos EE.UU. polos emigrantes irlandeses entre finais do século XIX e principios do século XX e na miña modesta opinión, é unha celebración máis que nada comercial, non hai máis que ver o bombo que lle dan firmas comercias como McDonald's. O dito, na noite de defuntos non vos esquezades de poñer na fiestra o voso calacú acendido e o dia de defuntos darvos un bo atracón de "osos de santo", que tamén hai que darlle unha alegria ao corpo.

chuzame

Xa que está tan de actualidade o tema das bandeiras estes dias, decidin indagar un pouco sobre o que foi posiblemente o estandarte suevo, o que veu a  corresponder a un dos periodos máis importantes da historia galaica.  Alá polo ano 407-409 chegaron ao noso territorio varios milleiros de xermanos da tribo dos suevos, e asinaron có afeblecido imperio romano un "foedus" (pacto) polo cal asumiron o control da provincia romana da Gallaecia, o chamado Galliciense Regnum durou perto de 200 anos e foi o primeiro estado medieval recoñecido polos romanos en Europa, representa para moitos de nós un momento épico da nosa historia, a unificación de tódolos povos galaicos baixo un mando común. Durante este tempo, reinou unha dinastia de orixe sueva, que como calqueira monarca tiña o seu distintivo, a súa marca identificativa, no caso da dinastia sueva do "Regnum Sueborum" de comezos do século V, o seu estandarte ou bandeira non está moi claro posto que non se conservaron datos nin elementos gráficos delo, pero nun documento conservado na catedral de Lugo e datado no ano 1669, afirmábase que  un dragón verde e un león rampante de cor vermella figuraban no seu escudo de armas.

Hai un par de anos buscando información atopei esta web na que tratan o tema das diferentes bandeiras galegas e tamén falan da nosa historia, por suposto temos infinidade de páxinas onde atopar información e tamén moitos libros, o último que merquei foi hai dous ou tres anos e chámase "Historia xeral de Galicia" de Anselmo López Carreira.

chuzame